OVER DARIUS

Een boek en nu een voorstelling. Het bijzondere, ontroerende én inspirerende levensverhaal van Darius Dhlomo is bij veel mensen onbekend. Tijdens zijn voetbalcarrière in Nederland stond hij voornamelijk in de schaduw van landgenoot Steve – De Zwarte Meteoor – Mokone. En na zijn voetbalcarrière zette hij vooral andere mensen op de voorgrond en liet hij de ander schitteren. Tijd om daar verandering in te brengen. Zijn levensverhaal is te mooi om niet te vertellen. 

Bezoek je de voorstelling met kinderen vanaf 10 jaar? Dan kun je samen deze pagina lezen. We vertellen er meer over Darius, Zuid-Afrika, Apartheid en stellen een aantal hoofdpersonen aan je voor.

Maak kennis met Darius Dhlomo. Kijk, lees en luister!  

Inclusief theater

Tien dagen lang in juni is het stadion van Heracles het bijzondere toneel waarop ogenschijnlijke tegengestelde werelden samenkomen. Voetbal en theater. Twente en Zuid-Afrika. Almelo en Amsterdam. Professionele acteurs en amateurs. Ze ontmoeten elkaar in het thuishonk van Heracles voor DHLOMO, het meest inclusieve locatietheaterspektakel van Twente en omstreken. Cabaretière en geboren Tukker Nathalie Baartman en de in Suriname geboren Amsterdammer en acteur Daniël Kolf barsten van het enthousiasme over deze unieke voorstelling op het veld van Heracles.

Lees verder…

Darius Dhlomo

Van Zuid-Afrika naar Twente

Het is Sinterklaastijd als Darius Dhlomo in 1958 vanuit Zuid-Afrika in Almelo arriveert om voor Heracles te gaan voetballen. Zijn aankomst in Twente is een cultuurshock. Een witte man draagt zijn koffer als hij door een delegatie van het Heracles-bestuur wordt afgehaald op Amsterdam Centraal. En als hij aankomt in Almelo ziet het daar – zoals hij het zich later zal herinneren – ‘wit van de mensen’.

Zwarte klaas en witte pieten

Niet veel later wordt Darius geconfronteerd met de mythische, witte kindervriend die in Nederland staat voor het goede en de goedgeefsheid: de goedheiligman… Sinterklaas. Met in zijn kielzoog een zwarte knecht die ongehoorzame kinderen bang maakt en straft.

Het duurt een aantal jaren tot Darius de rollen omdraait. In 1965 maakt Darius in een buurthuis in Hengelo zijn opwachting als ‘zwarte klaas’, vergezeld door ‘witte pieten’. Met deze ludieke actie – die hij later op verschillende plaatsen in het land en ook voor de televisie zal herhalen – is Darius Dhlomo de eerste echte zwarte Sinterklaas in Nederland.

Verbindend activist

Darius Dhlomo mag dan als voetballer in Almelo met open armen worden ontvangen, toch voelt Darius zich in de beginjaren soms ‘een wandelende kermis’. Nederland maakt niet alleen kennis met zijn vele talenten – als voetballer, bokser en jazzmusicus – maar Darius neemt na z’n sportcarrière als activist en politicus ook steeds duidelijker stelling tegen apartheid. Op zijn geheel eigen manier. Ludiek als het kan, fel en niet mis te verstaan als het nodig is. Als het om racisme gaat, waarmee hij ook in Nederland wel degelijk te maken krijgt, gaat hij er nooit met gestrekt been in, maar zoekt in het debat altijd de nuance, de verbinding. In interviews, opiniestukken, maar ook in talkshows op tv spreekt Darius zich dan ook klip en klaar, maar op geheel eigen wijze, uit tegen racisme in het algemeen en tegen apartheid in het bijzonder.

Nelson Mandela

Zijn voortdurende strijd tegen de apartheid in Zuid-Afrika en zijn huwelijk met een wit Twents meisje zorgen ervoor dat Darius Dhlomo, vanwege de daar geldende apartheidswetten, bijna 35 jaar lang niet terug kan naar zijn geboorteland. Pas nadat Nelson Mandela – tegen wie Darius in zijn jonge jaren in Zuid-Afrika nog heeft gebokst – is vrijgelaten, is er hoop op terugkeer.

Als er in 1991 algehele amnestie is verleend aan alle tegenstanders van het apartheidsregime in binnen- en buitenland, komt er ook voor Darius een einde aan zijn onvrijwillige ‘ballingschap’. Hij vertrekt in 1992 met grootse verwachtingen terug naar Zuid-Afrika. Misschien gaat hij zich er wel definitief vestigen. Om te helpen met de wederopbouw van zijn geboorteland en een bijdrage te leveren aan het verzoeningsproces tussen de diep verdeelde witte en zwarte bevolking.

Zwarte Tukker

Maar nog tijdens de emotionele trip, waarbij hij als sportheld en verloren zoon wordt onthaald, dringt het besef door bij Darius dat een definitieve terugkeer er niet in zit. Hij treft niet alleen een totaal veranderd land en volk aan, ook hij zelf is veranderd. Verwesterd, vernederlandst. Hij is teveel een Tukker geworden, zelfs. Een zwarte Tukker, zoals hij zelf zegt, die een aantal jaren met trots het zwart-wit van Heracles droeg. Hij keert terug naar ‘hoes’. Naar zijn Twente.

Staatsbegrafenis in Zuid-Afrika

Als Darius Dhlomo in 2015 in Nederland overlijdt, keert hij toch nog definitief terug naar Zuid-Afrika. Het was zijn laatste wens. Na een grootse afscheidsceremonie, met de allure van een staatsbegrafenis, wordt een deel van zijn as bijgezet in het graf van zijn zus op een begraafplaats in een voorstad van Durban. Een klein deel van zijn as blijft in Nederland, bij zijn dochters. Postuum wordt hem een hoge presidentiële onderscheiding toegekend, voor zijn verdiensten op het gebied van sport en cultuur.

Een hoofdrol voor Darius Dhlomo

Nu is het 2023 en krijgt Darius alsnog de hoofdrol die hem toekomt. Zijn kleurrijke levensverhaal is de rode draad van DHLOMO. De man die zijn hele leven anderen liet schitteren, anderen op de voorgrond plaatste, staat nu zelf in de spotlights.

DOCUMENTAIRE

That old black magic

Kijk hier ‘That old black magic’ uit 1989. Een half uur durende documentaire van de NOS over Darius Dhlomo.

HET BOEK & gratis inleiding

DHLOMO: Een kleurrijk leven tussen zwart en wit

In 2022 verscheen het boek dat Ben Siemerink schreef over Darius Dhlomo. In 176 pagina’s krijg je een prachtige inkijk in het bewogen leven van een bijzondere man die altijd – of het nu voetbal, boksen, muziek of politiek activisme betrof – voor ogen had de ‘mensen blij te maken’. 

Kom naar de gratis inleiding De Warming Up

Voorafgaand aan de voorstellingen op 22, 27, 28 en 29  juni geven schrijver Ben Siemerink en artistiek leider van GelijkSpel Boudewijn Koops een exclusieve inleiding op de voorstelling. Zorg dat je die niet mist! 

Benieuwd naar het boek? Koop het op de website van Waanders Uitgevers

X
#popup